Jaki procent Polaków zapina pasy? Zaskakujące dane

Przy krótkich przejazdach łatwo pomyśleć: „mam tylko kilometr, zdążę”. Sam kiedyś uznawałem pas za zbędny, gdy przestawiałem auto albo szybko jechałem do sklepu. Tymczasem badanie obejmujące blisko 130 tys. przejazdów tysiąca kierowców wykazało, że na trasach do 8 km pasy zapinało 74 proc. osób, a na dłuższych — 95 proc. To spora różnica, choć sama odległość nie chroni przed wymuszeniem pierwszeństwa ani nagłym hamowaniem.

Kierowcy zapinali pasy w 84 proc. wszystkich zarejestrowanych przejazdów. Naukowcy zauważyli, że o tym nawyku częściej decydowały okoliczności niż wiek, płeć czy miejsce zamieszkania. Znaczenie miały również pora i prędkość: wieczorem prawdopodobieństwo zapięcia pasa spadało o 6 proc., a późną nocą — aż o 13 proc. Z kolei wzrost prędkości o 16 km/h wiązał się ze spadkiem użycia pasów o 2 proc. Krótka droga może wydawać się spokojna i przewidywalna, jednak wypadek zdarza się nawet kilka ulic od domu.

Chwila na zapięcie pasa może uratować życie

Przypinam pas nie dlatego, że spodziewam się kraksy, lecz dlatego, że traktuję tę czynność jak zwykły element ruszania — podobnie jak ustawienie lusterek. Prawidłowo używany pas zmniejsza ryzyko śmierci lub poważnych obrażeń nawet o połowę. Ułóż go płasko: część biodrową nisko, na kościach miednicy, a ukośną przez środek klatki piersiowej, nie na szyi ani brzuchu. Zajmuje to kilka sekund, mniej niż szukanie miejsca parkingowego.

Pas bezpieczeństwa warto zapinać przed każdym ruszeniem, niezależnie od długości trasy. To prosty nawyk, który może mieć ogromne znaczenie w nieprzewidzianej sytuacji.

Najlepiej wyrobić prostą rutynę: wsiadam, zapinam pas i dopiero wtedy ruszam — bez względu na to, czy jadę 800 metrów, czy 800 kilometrów. Badacze wskazują, że z sytuacją podróży wiąże się aż 30 proc. zachowań dotyczących zapinania pasów, podczas gdy czynniki demograficzne odpowiadają za mniej niż 1 proc. Dlatego warto przypomnieć sobie o pasie przed krótkim przejazdem: kilka sekund wystarczy, by zapewnić sobie ochronę na całą drogę.

Temat	Dane lub szczegół	Wartość	Zakres i zastrzeżenia
Jak często zapinamy pasy?	Użycie pasów w zarejestrowanych przejazdach	84%	Badanie czujników w pojazdach uczestników badania w USA; nie jest to wynik dotyczący całej populacji Polski.
	Przejazdy objęte badaniem	Blisko 130 000	Dane zebrane od 1000 uczestników.
	Kierowcy niezapinający pasów na krótkich trasach	26%	Na dystansach do 8 km pas zapinało 74% kierowców.
	Kierowcy zapinający pasy na dłuższych trasach	95%	W przytoczonym badaniu odsetek był wyższy niż na krótkich przejazdach.
	Zmiana prawdopodobieństwa zapięcia pasów wieczorem	Spadek o 6%	W porównaniu z innymi porami dnia, według opisu badania.
	Zmiana prawdopodobieństwa zapięcia pasów późną nocą	Spadek o 13%	Wynik odnosi się do prawdopodobieństwa zapięcia, nie do udziału wszystkich kierowców w Polsce.
	Wzrost prędkości a zapinanie pasów	+16 km/h wiązało się ze spadkiem o 2%	Zależność opisana w badaniu; nie oznacza, że każdy kierowca zachowuje się tak samo.
	Wpływ czynników sytuacyjnych i demograficznych	Około 30% wobec mniej niż 1%	Czynniki sytuacyjne wyjaśniały około 30% zachowań; cechy demograficzne — niecały 1%. Około 25% skłonności pozostawało niewyjaśnione.
Po zmroku kierowcy rzadziej zapinają pasy	Pora dnia wskazana jako czynnik ryzyka niezapięcia pasów	Wieczór i późna noc	W badaniu znaczenie miały okoliczności przejazdu, a nie płeć, wiek czy miejsce zamieszkania kierowcy.
	Odsetek użycia pasów w późnych godzinach	Niższy o 13%	Dotyczy prawdopodobieństwa zapięcia w porównaniu z punktem odniesienia przyjętym w badaniu.
	Odsetek użycia pasów wieczorem	Niższy o 6%	Wynik z badania amerykańskich przejazdów, a nie pomiar dla Polski.
	Inne sytuacje sprzyjające jeździe bez pasów	Duża prędkość; krótka trasa	Na odcinkach do 8 km pasy zapinało 74% kierowców, wobec 95% na dłuższych trasach.
	Skuteczność ukierunkowanego przypominania	Możliwy wzrost użycia pasów	Badacze wskazują, że komunikaty mogą być skuteczniejsze, gdy pojawiają się w sytuacjach częstszego niezapinania pasów.
	Wpływ przypominania o pasach	Średnio +5 punktów procentowych	Według przytoczonego artykułu przypomnienia zwiększają odsetek osób korzystających z pasów.
	Przykład działań zachęcających do zapinania pasów	Nagrody pieniężne w ramach gry	Opisane badanie wskazywało, że poprawa nawyku utrzymywała się również po zakończeniu gry.
Pasy bezpieczeństwa zmniejszają ryzyko śmierci i poważnych obrażeń	Zmniejszenie ryzyka śmierci lub poważnych obrażeń	Około 50%	Wartość podana w przytoczonym artykule; skuteczność zależy m.in. od prawidłowego zapięcia pasa.
	Osoby bez pasów wśród śmiertelnych ofiar wypadków w USA	Niemal połowa	Dane przedstawione w artykule kontekstowym; dotyczą Stanów Zjednoczonych.
	Osoby bez pasów wśród ofiar śmiertelnych wypadków w innym przytoczonym zestawieniu z USA	Aż 60%	Wartość podana w materiale historycznym; zależy od źródła, okresu i zakresu zestawienia.
	Wypadki analizowane przez Nilsa Bohlina	28 000	Analiza opublikowana w 1967 r., oparta na wypadkach drogowych w Szwecji.
	Poszkodowani uwzględnieni w analizie Bohlina	37 511	Łączna liczba osób poszkodowanych w analizowanych wypadkach.
	Podróżni używający pasów w analizie Bohlina	26%	Mimo że większość uczestniczących samochodów była wyposażona w pasy.
	Przeciążenie przy zderzeniu z nieruchomą przeszkodą z prędkością 50 km/h	Do 40 g	Wartość przytoczona w materiale; obrazuje gwałtowne siły działające na ciało, także na tylnym siedzeniu.
	Wzrost użycia pasów dzięki przypomnieniom	Średnio 5 punktów procentowych	Przypomnienie nie zastępuje prawidłowego ułożenia i zapięcia pasa.
Od wynalazku do obowiązku: historia pasów bezpieczeństwa	Pasy w nowojorskich konnych taksówkach	1885 r.	Edward J. Claghorn zaprojektował dwupunktowy pas biodrowy.
	Uprząż użyta w samochodzie Baker Torpedo	1902 r.	Podczas próby rekordu prędkości na Staten Island; pojazd osiągał prędkość odpowiadającą ponad 123 km/h.
	Patent na pas czteropunktowy	1903 r.	Zarejestrowany we Francji przez Gustave’a-Désiré Leveau.
	Samochód Nash Ambassador z pasami	1949 r.	W przytoczonym materiale wskazany jako pierwszy cywilny samochód, w którym pasy rzeczywiście oferowano.
	Obowiązek używania pasów przez kierowców wyścigowych w USA	1954 r.	Wprowadził go Sports Car Club of America.
	Trzypunktowy pas Nilsa Bohlina	1959 r.	Volvo PV544 otrzymało go seryjnie; patent udostępniono innym producentom.
	Pasy jako obowiązkowe wyposażenie pojazdów w USA	1966 r.	Wymóg wyposażenia samochodów nie oznaczał jeszcze powszechnego obowiązku zapinania ich przez podróżnych.
	Pierwszy obowiązek zapinania pasów dla kierowców i pasażerów w ruchu drogowym	1970 r.	Wprowadził go australijski stan Wiktoria.
	Obowiązek zapinania pasów w Polsce — przednie siedzenia	1983 r.	Dotyczył przednich foteli i jazdy poza obszarem zabudowanym.
	Obowiązek zapinania pasów w Polsce — wszyscy pasażerowie i drogi	1991 r.	Rozszerzono go na wszystkich podróżnych i wszystkie drogi.

Po zmroku kierowcy rzadziej zapinają pasy

Po zmroku łatwiej zlekceważyć pas bezpieczeństwa, zwłaszcza na dobrze znanej drodze lub podczas krótkiej przejażdżki. Badanie obejmujące tysiąc kierowców i blisko 130 tysięcy przejazdów wykazało, że kierowcy zapinali pasy w 84 procentach podróży. Skoro już się tu znalazłeś, sprawdź, jak wygodnie zapłacić za przejazd autostradą A1. Późną nocą zapinali je aż o 13 procent rzadziej.

Podobnie dzieje się w innych sytuacjach. Gdy prędkość rosła o 16 km/h, częstotliwość zapinania pasów spadała o 2 procent. Jeśli szukasz podobnych treści, sprawdź, jak odblokować pas bezpieczeństwa krok po kroku. Na trasach krótszych niż 8 km zapinało je 74 procent kierowców, natomiast na dłuższych — 95 procent. Trudno mi zrozumieć takie wybory, ale sam wiem, jak łatwo pomyśleć: „Przecież to tylko kawałek”.

Badanie wskazuje, że pasy rzadziej zapinano w kilku sytuacjach:

• późną nocą — o 13 procent rzadziej;
• gdy prędkość rosła o 16 km/h — częstotliwość zapinania spadała o 2 procent;
• na trasach krótszych niż 8 km — pasy zapinało 74 procent kierowców, w porównaniu z 95 procentami na dłuższych trasach.

Jeden odruch może zmniejszyć ryzyko śmierci niemal o połowę

Ciemna ulica może wydawać się spokojniejsza, jednak wypadek może zdarzyć się na krótkiej trasie i przy niewielkiej prędkości. Pasy zmniejszają ryzyko śmierci lub poważnych obrażeń mniej więcej o połowę, pod warunkiem że zapnę je przed ruszeniem. Ważne jest też ich prawidłowe ułożenie: część biodrowa powinna opierać się na kościach miednicy, a górna przebiegać przez środek klatki piersiowej, z dala od szyi i spod ramienia.

Badacze ustalili, że okoliczności podróży wpływają na używanie pasów znacznie bardziej niż wiek, płeć czy miejsce zamieszkania. Około 30 procent różnic w tym nawyku wiązało się z sytuacją, a cechy demograficzne — z mniej niż 1 procentem. Dlatego przed każdą wieczorną jazdą siadam, zapinam pas i dopiero wtedy ruszam — nawet jeśli sklep jest za rogiem, a droga wydaje się pusta.

Pasy bezpieczeństwa zmniejszają ryzyko śmierci i poważnych obrażeń

Zapinaj pasy podczas każdej podróży — nawet gdy jedziesz tylko do sklepu za rogiem. To prosty odruch, który może uratować życie: prawidłowo używane pasy mniej więcej o połowę zmniejszają ryzyko śmierci lub poważnych obrażeń. W badaniu obejmującym blisko 130 000 przejazdów pasażerowie zapinali pasy podczas 84% podróży, jednak na krótkich trasach robiło to tylko 74% kierowców. Tymczasem wypadek może zdarzyć się tuż po ruszeniu.

O zapinaniu pasów często decydują warunki jazdy. Badacze z University of Pennsylvania School of Medicine zauważyli, że kierowcy rzadziej zapinają pasy podczas szybkiej jazdy, po zmroku i na krótkich dystansach. Wzrost prędkości o 16 km/h wiązał się ze spadkiem częstotliwości zapinania pasów o 2%, a późną nocą prawdopodobieństwo ich użycia malało o 13%. Nawet przy pozornie niewielkiej prędkości ciało podczas zderzenia gwałtownie przesuwa się do przodu, dlatego niezapięty pasażer może uderzyć w kierownicę, deskę rozdzielczą lub innych podróżnych.

Kilka sekund, które mogą ochronić wszystkich w aucie

Równie ważne jest prawidłowe ułożenie pasa: część biodrowa powinna opierać się na kościach biodrowych, a ukośna przebiegać przez środek klatki piersiowej i bark. Nie skręcaj taśmy ani nie prowadź jej po grubej, luźnej odzieży, ponieważ może się przesunąć. Nowoczesny pas bezwładnościowy pozwala swobodnie poruszać się podczas jazdy, ale blokuje się przy gwałtownym szarpnięciu i przytrzymuje ciało. Ponadto w wielu autach napinacz usuwa luz w chwili wypadku, dzięki czemu pas szybciej spełnia swoje zadanie.

Pasy chronią zarówno kierowcę i pasażera z przodu, jak i osoby siedzące z tyłu. Podczas zderzenia niezapięty podróżny może uderzyć w fotel przed sobą albo wypaść z pojazdu — jego masa nie znika tylko dlatego, że siedzi na tylnej kanapie. Dlatego zapinaj pas niezależnie od pory dnia, długości trasy czy miejsca w samochodzie. To zaledwie kilka sekund, a korzyść jest konkretna: mniejsze ryzyko śmierci i poważnych urazów, a także zranienia osób jadących obok.

Od wynalazku do obowiązku: historia pasów bezpieczeństwa

Źródła:

1. https://www.o2.pl/informacje/tak-jezdza-polacy-nowe-dane-its-7268714703411296a
2. https://www.poradnikzdrowie.pl/aktualnosci/najbardziej-lekcewazymy-pasy-na-krotkiej-trasie-a-wlasnie-wtedy-moga-uratowac-zycie-aa-DSr2-yp1y-VUC3.html
3. https://automobilownia.pl/dziedzictwo-inzynierii-pasy-bezpieczenstwa/